Finansember

Challenge 20

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Czy wykształcenie wpływa na wynagrodzenie?

Badania dotyczące związku między poziomem wynagrodzeń a wykształceniem pracowników są prowadzone od dawna. Temat interesuje nie tylko ekonomistów, ale i młodych ludzi u progu dorosłości. Podjęcie decyzji o zdobyciu wyższego wykształcenia wiąże się z długoterminową inwestycją zarówno finansową, jak i życiową, bo lat poświęconych na naukę nikt potem nie zwróci.

Równanie Mincera

Jacob Mincer, urodzony w Polsce, ojciec współczesnej ekonomiki pracy, już w 1958 roku podjął się analizy związków pomiędzy wynagrodzeniami pracowników a długością ich wykształcenia i stażu pracy.

Mincer w swoich analizach podjął próbę określenia czynników determinujących rozkład dochodów ludności. Do podstawowych zaliczył:

poziom wykształcenia (mierzony liczbą lat spędzonych w szkołach)
inwestycje w rozwój czynione w trakcie życia zawodowego pracowników.

Zauważył, że dochody uzyskane w trakcie całego życia będą tym wyższe, im wcześniej zostaną poczynione inwestycje w rozwój zawodowy. Wielkość ponoszonych inwestycji w podnoszenie posiadanych kwalifikacji będzie więc malała w miarę upływu lat pracy. Ze względu na koszty dodatkowe przyszły pracownik zdecyduje się na kolejny rok kształcenia wówczas, gdy osiągnie w przyszłości korzyści z tytułu podniesienia kwalifikacji.

Mimo, że równanie Mincera ma pewne słabości – nie uwzględnia ono innych czynników, poza poziomem wykształcenia i doświadczeniem zawodowym, czynników przyczyniających się do zwiększenia dochodu, a także nie bierze pod uwagę jednoczesnego kształcenia się oraz zdobywania doświadczenia zawodowego, to ten model ekonomiczny sprawdza się od kilkudziesięciu lat. Potwierdzają to także rozmaite badania. I nagroda Nobla w 2021 roku.

Nobel za rewolucję wiarygodnościową

Jak istotna jest różnica między przyczynowością a korelacją? Joshua D. Angrista, laureat nagrody Nobla z 2021 roku także zaobserwował na przykładzie danych, że ludzie, którzy są lepiej wykształceni, więcej zarabiają.

To czego szukał, to metoda na potwierdzenie swojej hipotezy. Zadał sobie pytanie, czy w wyższych zarobkach wykształconych pracowników jest przyczynowość? Czy ludzie rzeczywiście zarabiają więcej dlatego, że poszli na lepsze uniwersytety, czy są bardziej zdolni? Jak istotne jest, aby przechodzić przez kolejne szczeble edukacji i jak to wpłynie na zarobki, w obliczu narracji, że ludzie z konkretnymi umiejętnościami a wykształceniem zawodowym (np. murarze, ślusarze, hydraulicy) lepiej mogą zarobić?

Zrozumienie przyczynowości, czy edukacja poprawia produktywność i wpływa na zarobki ludzi było bardzo ważne w kontekście społecznym i politycznym. Nagrodzone Noblem metody badań mierzących korelację pomiędzy nauką a wykształceniem pozwoli to oszacować.

Za dostarczenie metod analizy ekonomicznej w badaniach empirycznych, które pozwalają z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że jakiś czynnik powoduje inne, że nie jest to przypadkowa korelacja, związek pozorny, że możemy na tym polegać i rządy mogą spodziewać się nastąpienia konkretnych efektów. Była to metoda naturalnego eksperymentu.

A jak w Polsce przekłada się wykształcenie na zarobki?

W 2020 roku mediana płac magistrów wyniosła 5 700 złotych brutto, czyli o 600 złotych więcej niż mediana dla całego kraju. Pracownicy z tytułem magistra zarabiali o około 600 złotych więcej niż osoby po studiach pierwszego stopnia (licencjackich lub inżynierskich). Zarabiali o ponad 1 000 złotych mniej niż absolwenci studiów magisterskich inżynierskich.

Połowa magistrów zarabiała w przedziale od 4 177 złotych do 8 500 złotych. A 10% najwyżej wynagradzanych magistrów zarabiało powyżej 13 000 złotych. Mediana wynagrodzeń kobiet z tytułem magistra wyniosła 5 100 złotych, a mężczyzn 6 877 złotych.

Osoby z najwyższym poziomem wykształcenia uzyskiwały w badanym okresie najwyższe wynagrodzenia, jednakże przeprowadzone analizy wskazują na silne zróżnicowanie wynagrodzeń pomiędzy poszczególnymi grupami zawodowymi. Najniższe wynagrodzenia uzyskiwały osoby wykonujące zawody wymagające średniego ogólnego wykształcenia oraz pracownicy przy pracach prostych. Brak konieczności podnoszenia kwalifikacji w trakcie życia zawodowego przekładał się na bardzo niewielki wzrost wynagrodzeń tych pracowników wraz ze wzrostem stażu pracy.

Wynagrodzenie

Przeprowadzone analizy pokazują w pewnym zakresie, jak polski rynek pracy wycenia poszczególne poziomy wykształcenia oraz inwestycje w podnoszenie kwalifikacji czynione podczas życia zawodowego.

Najniższe wynagrodzenia uzyskiwały osoby wykonujące zawody wymagające średniego ogólnego wykształcenia oraz pracownicy przy pracach prostych. Brak konieczności podnoszenia kwalifikacji w trakcie życia zawodowego przekładał się na bardzo niewielki wzrost wynagrodzeń tych pracowników wraz ze wzrostem stażu pracy.

Poziom wykształcenia pracowników i bezrobotnych, a także ich umiejętności, wiedza, wrodzone zdolności, predyspozycje itp. (ogólnie kwalifikacje) określają jakość oferowanej pracy. Teoretycznie, ceteris paribus, im wyższa jakość kapitału ludzkiego, tym wyższe powinny być stawki płac. Ma to związek z kilkoma czynnikami. Lepiej wykształceni, inteligentniejsi czy ponadprzeciętnie zdolni pracownicy zazwyczaj są bardziej wydajni, co zwiększa ich wartość w oczach pracodawców i prowadzi do wzrostu popytu na ich pracę.

Podaż takich pracowników jest z reguły ograniczona, a więc są rozchwytywani przez przedsiębiorców, co dodatkowo winduje stawki ich wynagrodzeń. Ponadto zdobycie ponadprzeciętnego wykształcenia, umiejętności czy wiedzy wymaga inwestycji w rozwój.

Nie jest to tylko koszt finansowy, ale także alternatywny koszt czasu poświęconego na naukę, który można by było spożytkować inaczej, w tym na pracę zarobkową. Taka inwestycja ma sens jedynie w przypadku, gdy z dużym prawdopodobieństwem zwróci się w przyszłości przez wyższe wynagrodzenie za pracę.

Ogólnie wpływ jakości podaży pracy na poziom płac jest dodatni. Może się jednak zdarzyć, że pojedynczy czynnik, świadczący o jakości kapitału ludzkiego, nie będzie wcale dodatnio skorelowany z wysokością wynagrodzeń. Przykładowo zbyt duża – w porównaniu z zapotrzebowaniem rynku – liczba osób z wyższym wykształceniem może spowodować, że inwestycja w kapitał ludzki się nie zwróci. Jeżeli wzrost podaży osób z wyższym wykształceniem będzie na tyle duży, że zniweluje dodatni wpływ na wynagrodzenia wyższej jakości kapitału ludzkiego, to w rezultacie poziom płac może się nawet obniżyć.

Inwestycja w kapitał ludzki (wyższe wykształcenie) przynosi pracownikom w przyszłości wyższe wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że badanie szeregów czasowych w skali kraju opiera się w tej pracy na danych opisujących dynamiki zmian konkretnych zmiennych, a nie ich wartości bezwzględne. Można zatem wyciągnąć wniosek, że w latach 2005-2014 w Polsce duża podaż pracy, oferowanej przez rosnącą liczbę absolwentów wyższych uczelni, spowodowała spadek dynamiki wzrostu wynagrodzeń osób po studiach w stosunku do lat poprzednich, gdy na rynku pracy osób z wyższym wykształceniem było znacznie mniej. Wciąż jednak, jak wskazują badania w ujęciu przestrzennym (w skali województw) oraz dane mikroekonomiczne, osoby te mogą przeciętnie liczyć na relatywnie wysokie płace (w porównaniu z osobami z niższym wykształceniem). Oznacza to, że pracownicy z wyższym wykształceniem, osiągając średnio większe dochody z pracy od innych zatrudnionych, przyczyniali się do wzrostu ogólnego poziomu płac w sektorze przedsiębiorstw w badanym okresie, choć wpływ na dynamikę tego wzrostu był ujemny.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 20

Czy jesteście zdecydowani kontynuować naukę i zdobywać dalsze wykształcenie i kwalifikacje po uzyskanym dyplomie?

Jakie studia, kursy czy certyfikacje wybralibyście, gdyby uzyskany kolejny dyplom wpłynął znacząco na wasze wynagrodzenie?

Dodatkowo do przeczytania:

Sylwia Roszkowska, Aleksandra Majchrowska, Premia z wykształcenia i doświadczenia zawodowego według płci w Polsce

Challenge 19

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Dlaczego ludzie bogacą się albo wpadają w spiralę długów?

Inne spojrzenie na pieniądze.

Jak działa giełda? Ile trzeba co roku odkładać, aby przejść na emeryturę przed osiągnięciem określonego wieku?

To są pytania, które dominują w dyskusjach o finansach osobistych. Mówimy o giełdzie, budżetach, mechanizmach finansowych. Jednak często coś ważnego umyka w narracji. Według Morgana Hausela, autora Psychologii pieniędzy, niewiele wspomina się o relacji między prawdziwymi ludźmi a ich pieniędzmi.

Jeśli chcemy wiedzieć, dlaczego ludzie zadłużają się lub tracą fortuny, nie musimy studiować ekonomii – wystarczy zagłębić się w ludzką historię zawiści, chciwości i optymizmu.

Syn byłego pracownika PGR-u i syn odnoszącego sukcesy maklera giełdowego nie tyle co pochodzą z różnych środowisk, ale także uczą się w domu zupełnie innych lekcji na temat pieniędzy.

Tak samo bogata osoba, która dorastała w czasach hiperinflacji, będzie miała inny światopogląd finansowy niż podobnie zamożna osoba, która doświadczyła stabilnej gospodarki. Lekcje wynikające z tych różnych perspektyw kształtują to, co zrobią z pieniędzmi.

Zwykle lubimy myśleć, że wiemy, jak działa świat, ale zwykle doświadczamy tylko małego skrawka tej rzeczywistości. I to jest pierwsza rzecz, którą należy zrozumieć, jeśli chodzi o psychologię pieniądza: wiemy mniej, niż chcielibyśmy sądzić, że wiemy.

Doświadczenia osobiste wpływają na podejmowanie decyzji finansowych

Innymi słowy, historia osobista i doświadczenie z pieniędzmi determinuje nasz stosunek do ryzyka. Jeśli w młodości żyliśmy w czasach hiperinflacji, jest mało prawdopodobnym, że w przyszłości będziemy inwestować w obligacje.

Dlaczego tak wielu z nas tak źle radzi sobie z pieniędzmi?

Bo system finansowy jest stosunkowo nowy w porównaniu do tego, jak długo człowiek żyje na ziemi. Pierwsza waluta została wyemitowana dopiero w epoce żelaza; około 600 roku p. n. e, kiedy Lidii, Alyattes II wybił własne monety. A co dopiero mówić o bardziej złożonych instrumentach finansowych?

Jeśli chodzi o sytuację w Stanach Zjednoczonych i emeryturę, to przed II wojną światową większość Amerykanów pracowała do śmierci. Oznacza to, że jeden z najbardziej podstawowych koncepcji ekonomicznych, popularny w dzisiejszym świecie, funkcjonuje kilkadziesiąt lat.

Z kolei kredyty hipoteczne, pożyczki na samochód i karty kredytowe – jeden z głównych motorów wzrostu gospodarczego w Stanach Zjednoczonych – stał się powszechny dopiero po tym, jak ustawa ułatwiła przeciętnym Amerykanom pożyczanie pieniędzy w 1944 roku.

Od początków pierwszej waluty do obecnych czasów nie minęło nawet trzy tysiące lat. Jeśli nie radzimy sobie z planowaniem finansowym i podejmowaniem decyzji, to nie dlatego, że jesteśmy nieporadni, ale przez brak doświadczenia pokoleniowego.

Rola szczęścia w sukcesie finansowym jest większa niż mogłoby się wydawać

Kilka lat temu laureat Nagrody Nobla, ekonomista Roberta Schillera, zapytany, co najbardziej chciałby wiedzieć o inwestowaniu, odpowiedział: jaka jest dokładnie rola szczęścia w sukcesie finansowym.

Szczęście to trudny temat. Niewielu inwestorów i przedsiębiorców zaprzeczyłoby, że zwykłe szczęście odgrywa znaczną rolę. Uważamy też, że to niekulturalne jest przypisywanie sukcesu innemu ślepemu przypadkowi. W rezultacie często ignorujemy rolę szczęścia w podejmowaniu decyzji finansowych. To jest błąd.

Zazwyczaj albo nie doceniamy, albo przeceniamy rolę szczęścia w wynikach. Myślimy, że jeśli dobrze sobie radzimy, to dlatego że ciężko pracowaliśmy; ale jeśli nam się nie uda, to dlatego, że mieliśmy pecha. W przypadku innych ludzi nie przypisujemy porażki pechowi, ale wadom charakteru, takim jak lenistwo, lub wadom fizycznym, jak krótkowzroczności.

Do czego prowadzi zazdrość?

Zazdrość może sprawić, że będziemy lekkomyślny. Kapitalizm jest świetny w dwóch rzeczach – generowaniu bogactwa i zazdrości.

Weźmy dobrego piłkarza, który zarabia 500 000 złotych rocznie. Jest bogaty. Ale powiedzmy, że gra w nowej drużynie co supergwiazda, który zarabia 50 milionów złotych rocznie. Czy piłkarz będzie zadowolony z tego, co zarabiał do tej pory? Czy nie zechce tego, co mają inni w jego klubie?

Gromadzenie fortuny jest łatwiejsze niż jej utrzymanie

W Ameryce początku XX wieku było niewielu lepszych traderów giełdowych niż Jesse Livermore. Urodzony w 1877 pomagał budować Wall Street. W wieku 30 lat był wart 100 milionów dolarów w przeliczeniu na obecne pieniądze.

Tuż przed krachem w 1929 roku Livermore podjął najlepszą decyzję w swojej karierze: założył się, że akcje spadną. Rzeczywiście, rynek stracił jedną trzecią swojej całkowitej wartości. Podczas gdy fortuny jego znajomych upadały, Livermore wrócił do domu ze wspaniałymi wiadomościami. Właśnie zarobił współczesny ekwiwalent 3 miliardów dolarów.

Zawsze szczęśliwy? Nie do końca.

Sukces okazał się dla niego kiepskim nauczycielem. Po wielkim zwycięstwie w 1929 Livermore myślał, że jest nietykalny. Obstawiał coraz większe zakłady i przegrywał duże – raz za razem, aż jego fortuna przepadła. Spłukany i zadłużony odebrał sobie życie w klubie na Manhattanie w 1940 roku.

Okazuje się, że bogacenie się jest czasem o wiele prostsze niż pozostanie bogatym. Łatwo zrozumieć, dlaczego ludzie, którzy są dobrzy w tym pierwszym, często zmagają się z drugim.

Zarabianie pieniędzy polega na ryzyku, optymizmie i odwadze. Trzymanie pieniędzy to zupełnie inna psychologiczna gra w piłkę. Chodzi o strach, że wszystko, co zrobiłeś, może zostać odebrane. Bycie bogatym oznacza także pokorę. Po 1929 roku Livermore uważał, że jest geniuszem, który nie mógł zrobić złego kroku. Lepiej byłoby, gdyby zdał sobie sprawę, że szczęście odegrało swoją rolę – i że jego sukcesu nie można powtarzać w nieskończoność.

Istnieje wielu Livermore’ów, choć ich historie zwykle nie są tak tragiczne. Lista Forbes 400 najbogatszych ludzi w Ameryce notuje 20-procentowy obrót na dekadę, z wyłączeniem przypadków śmierci i transferów wewnątrzrodzinnych.

Wytrwałość ma znaczenie

Jak więc zachować to, co już masz? Jednym słowem: miej wytrwałość. Przedsiębiorcy, którzy radzą sobie najlepiej, trzymają się przez długi czas. To, co ich wszystkich łączy, to mała rzecz zwana strachem. Możesz się mylić przez połowę czasu i nadal zarabiać fortunę.

Ta strategia dotyczy wszystkich inwestycji. Nazwijmy to długim rozbiegiem – tendencja niewielkiej liczby zdarzeń do wyjaśnienia większości wyników. Za tą zasadą kryje się wiele skomplikowanej matematyki, ale jest wystarczająco prosta, gdy sprowadzisz ją do podstaw. Zasadniczo, gdy zrobisz kilka rzeczy dobrze, możesz sobie pozwolić na pomyłkę. Porażka jest nieunikniona; tak naprawdę liczy się charakter Twoich sukcesów.

W realnym świecie podejmowanie decyzji finansowych jest o wiele bardziej chaotyczne niż w podręcznikach do ekonomii. Wiele decyzji – jak kupowanie losów lotto, gdy jesteś spłukany – nie są racjonalne, ale na swój sposób mają sens. To samo dotyczy wyborów inwestycyjnych, które często są napędzane przez kształtujące doświadczenia gospodarcze ludzi we wczesnej dorosłości, a nie chłodne oceny obecnych warunków rynkowych. Mówiąc prościej, rozmowy finansowe są uwikłane w czynniki psychologiczne. Więc jaka jest najlepsza droga naprzód? Cóż, zaakceptuj, że szczęście odgrywa rolę w sukcesie, naucz się bać utraty tego, co już masz, i zabezpieczaj swoje zakłady.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 19

Czy znasz historię kogoś z twojego otoczenia, który kiedyś był powszechnie uznawany za bogatego, a obecnie jest biedny? A może odwrotnie: był biedny i stał się bogaty?

Jakie cechy lub okoliczności doprowadziły do takiej sytuacji?

W odpowiedzi na te pytania może pomóc podcast, w którym Kasia Jaszczuk rozmawia z Małgorzatą Kaźmierczak, ekspertką tematyki wychodzenia z zadłużenia, doradczynią poradnictwa obywatelskiego w Biurze Porad Obywatelskich.

Twoja przeglądarka nie obsługuje audio HTML5

Dodatkowo do przeczytania:

Richard N. Bolles, What Colour Is Your Parachute, 2021
David Bach, Latte Effect, 2019
Rachel Cruze, Know Yourself, Know Your Money, 2021

Challenge 18

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Moc procentu składanego

Pieniądze na rachunku bankowym same nie urosną. Co ciekawe – jest z nimi odwrotnie, gdy trzymamy je na rachunku nieoprocentowanym. Zostawiając je na koncie bankowym, przekonamy się, że suma staje się coraz mniejsza. Wpłynie na to inflacja.

To nie my pracujemy dla pieniędzy, ale pieniądze pracują dla nas

Jak ciężko pracują dla nas pieniądze? Większość ludzi odpowie, że pieniądze nie pracują wcale – jeśli mamy oszczędności, to one leżą one na koncie bankowym, odpoczywając.

Jeśli chcemy się wzbogacić, zaoszczędzone pieniądze powinny pracować dla nas. I my też powinniśmy ciężko pracować nad naszymi pieniędzmi, zwłaszcza że w przyszłości nie będziemy mogli polegać na tradycyjnych metodach oszczędzania – inflacja może być zbyt wysoka, by zrównoważyć wzrost środków na lokacie.

Siła procentu składanego

Procent składany oznacza, że nasze pieniądze rosną z roku na rok, pozwalając na wzrost odsetek. Załóżmy, że inwestujemy gotówkę w wysokości 100 złotych, która generuje 10-procentowy zysk. Jeśli pozostawimy środki, kolejne 10% z 110 złotych wygeneruje się rok później, a następnie z 121 złotych w następnym roku. I tak w nieskończoność.

Jak zacząć oszczędzać?

Tony Robbins w poradnikach dotyczących oszczędzania i inwestowania środków proponuje kierować się pięcioma krokami.

Zaróbmy wystarczającą ilość pieniędzy, aby pokryć podstawowe miesięczne rachunki, takie jak stałe opłaty (czynsz, kredyty), żywność i transport. Do tego przyda się budżet osobisty i świadomość, ile wynoszą nasze podstawowe koszty utrzymania. Pozostałe środki to nadwyżki, które można wydać na konsumpcję (rozrywkę) albo oszczędzić.
Szukaj jak największego dochodu, aby zaspokoić nie tylko podstawowe potrzeby, ale i dodatkowe, aby móc kupić takie produkty, które są dla nas ważne. Życie to nie tylko oszczędzanie i gromadzenie zasobów. Ale – ważne jest, by nie wydawać środków na produkty, których nie potrzebujemy (tak naprawdę nie potrzebujemy, bo są to zachcianki, chwilowe zainteresowanie).
Zarabiajmy, oszczędzajmy i inwestujemy wystarczająco dużo nadwyżek finansowych, aby zapewnić sobie niezależność finansową. Oznacza to życie całkowicie z procentów składanych i możliwość zaprzestania pracy z obowiązku – czyli takiej, jaką trzeba podjąć by się utrzymać. Średnie miesięczne wydatki na dorosłego Polaka to 1 919 złotych, w skali roku to 23 028 złotych (dane GUS za 2020 rok – przeciętny miesięczny dochód na osobę); więc jeśli chcemy generować tę kwotę każdego roku i jeśli jest dla nas ona zadowalająca do prowadzenia, to potrzebujemy uzbierać odpowiednią kwotę w swoim funduszu oszczędnościowym.
Nie pozwólmy, aby nasze oszczędności i inwestowanie nadwyżek finansowych spowodowały, że zrezygnujemy całkowicie z pracy (praca ma wymiar także społeczny). Zarabiajmy i oszczędzaj jeszcze więcej, abyśmy mogli spełniać swoje marzenia.
Osiągnijmy całkowitą wolność finansową. Oznacza to posiadanie wystarczającej ilości pieniędzy, aby zrobić wszystko, co chcemy w dowolnym momencie.

Jak inwestować oszczędności?

Kluczem do mądrego inwestowania jest umiejętność dywersyfikacji. Powinniśmy inwestować w różne produkty finansowe o różnym stopniu ryzyka.

Istnieją trzy obszary, w których można zainwestować swoje środki.

Pierwszy – obszar bezpieczeństwa. W tym miejscu umieszczamy środki finansowe i tu tam najbezpieczniejsze, nawet jeśli niekoniecznie opłacalne. Na przykład obligacje lub konta oszczędnościowe powinny trafić do tego obszaru. Obligacje nie oferują ogromnych zwrotów, ale nie stracą też na wartości.

Drugi – obszar wzrostu, który jest przeznaczone dla bardziej ryzykownych inwestycji. Tutaj możemy mieć duże zyski, ale też stracić więcej. Możemy inwestować w giełdę, czyli akcje i udziały. Wiele akcji jest zyskownych, ale mogą być niestabilne i tracić na wartości w krótkim okresie. Wybór należy do nas.

Trzeci – to wymarzony obszar. W tym miejscu umieszczasz część zysków, które zarabiamy z dwóch poprzednich obszarów. Wymarzony obszar inwestycyjny pomaga poprawić nasz styl życia. Jest najbardziej zyskowny. Ale też obarczony ryzykiem.

Celem osiągnięcia bezpieczeństwa finansowego jest wydawanie pieniędzy w sposób, który lubimy. Jeśli nie mamy wymarzonego celu, oszczędzanie i inwestowanie jest bezużyteczne!

Więc ile powinno się włożyć do każdego obszaru? Cóż, to zależy od nastawienia, od tego, jak bardzo obawiamy się ryzyka, od wielkości funduszu oszczędnościowego i od tego, co chcielibyśmy w życiu robić.

Prawo Engla i inflacja stylu życia

Wracając do punktu pierwszego i momentu, w którym myślimy o oszczędzaniu: możemy pomyśleć, że przecież nie mamy z czego oszczędzać.

Czy to prawdziwa przesłanka, czy tylko nasz umysł podpowiada nam, że tak jest? Skoro powszechnie wiemy, że oszczędzanie jest dobre dla nas, to dlaczego nie odkładamy?

Pośrednio odpowiedział na to Ernest Engel, niemiecki ekonomista, który w XIX wieku zajmował się obserwacją budżetów domowych robotniczych rodzin. Engel zaobserwował, że w miarę wzrostu dochodu robotnicy inaczej wydają pieniądze na żywność, konsumpcję, przyjemności i usługi. Otóż w miarę wzrostu dochodu procentowy udział żywności w wydatkach zmniejsza się.

Teoria ta znana jest jako prawo Engla i mówi, że w miarę wzrostu dochodów konsumenta (gospodarstwa domowego) wydatki na żywność rosną, lecz ich procentowy udział w wydatkach ogółem się zmniejsza. Innymi słowy, w miarę jak dochód rodziny rośnie, więcej też wydajemy na żywność, jednak wzrost wydatków na żywność nie jest tak szybki jak wzrost wynagrodzenia. Za to w miarę wzrostu wynagrodzenia zwiększamy konsumpcję i sporo wydajemy na przyjemności. W miarę wzrostu dochodu pojawia się coraz więcej potrzeb, coraz więcej pokus, aby kupić sobie styl życia, i pozostaje coraz to mniej pieniędzy, aby móc oszczędzać. Rzeczywiście jest to prawdą – nie mamy z czego oszczędzać, gdy próbujemy odłożyć na koniec miesiąca. Wydamy wszystko, a nawet możliwe że skorzystamy z debetu lub karty kredytowej. Błędne jest założenie, że zostaną nam pieniądze na koniec miesiąca. Nie zostaną. Będziemy wydawać na konsumpcję dóbr i usług. Im więcej będziemy zarabiać, tym więcej wydamy.

Pięć sekund ma znaczenie

Pięć sekund pomiędzy pomysłem a działaniem jest kluczowe.Ta zasada została opracowana przez Mel Robbins, amerykańską mówczynię, prawniczkę i dziennikarkę. Zasada mówi, że jeśli pojawia się impuls do działania w konkretnym celu, trzeba fizycznie zacząć działać w przeciągu 5 sekund, inaczej nasz umysł zacznie kwestionować słuszność pomysłu i go zniszczy. Pojawi się prokrastynacja, zwlekanie. W istocie nasz dobry, szczytny pomysł nie zostanie zrealizowany.

Działanie zasady pięciu sekund można łatwo wytłumaczyć na przykładzie dzwoniącego rano budzika. W przypadku gdy świadomie decydujemy, że nastawiamy drzemkę, odkładamy chwilę wstania z łóżka. Jednak gdy w ciągu pięciu sekund podejmujemy akcję, nie dajemy szansy na wewnętrzne rozterki.

Mel Robbins powołuje się na badania, które wyjaśniają, w jaki sposób ludzki mózg jest skorelowany ze stresem. Mózg unika sytuacji stresowych lub trudnych. Jest to nawyk, który wszyscy rozwinęliśmy na przestrzeni lat. Przezwyciężenie tego nawyku wymaga świadomego zmuszenia się do działania, przez co wychodzimy poza strefę komfortu. Zatem oczekiwanie, że się zmotywujemy później, jest z góry skazane na porażkę. Wszelkie postanowienia typu: zacznę jutro, zacznę w poniedziałek, w Nowy Rok nie zadziałają. Jeśli pojawiła się myśl, trzeba zacząć działać przed upływem pięciu sekund.

Regułę pięciu sekund można zastosować także do oszczędzania. Gdy chcemy ulec pokusom finansowym, kupić niepotrzebną rzecz w sklepie, nasze działanie powinniśmy podjąć w ciągu pięciu sekund od pojawienia się myśli, że jest to nam niepotrzebne. Później nasz umysł zacznie targować się z nami i będzie coraz trudniej podjąć nam racjonalne i dobre działanie.

Spostrzeżenia Mel Robbins rzucają także światło na to, dlaczego decyzja a działanie nie są tożsame. Dlaczego konsumenci, mimo że mają często wiedzę i świadomość dobrych praktyk, nie zawsze umieją te podmioty zastosować.

Dlaczego mimo wszystko wiemy, że oszczędzać 5% swoich dochodów (rezygnując z niepotrzebnych zakupów) nie robimy tego (44% dorosłych Polaków nie ma żadnych oszczędności, przypis 2) lub obiecujemy, że zaczniemy od nowego roku?

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 18

W ciągu pięciu sekund podejmij decyzję odnośnie swoich oszczędności.

Jednym z praktyczniejszych sposobów na oszczędzanie jest optymalizacja. Czyli sprawienie, aby system oszczędzał za nas bez naszego większego zaangażowania.

Ustawienie comiesięcznego przelewu na konto bankowe w wysokości 100 złotych. Jeśli kwota wydaje się zbyt duża, można przeliczyć ją na tzw. złodziei pieniędzy – kwoty niepotrzebnie wydane, na produkty których nie używamy czy nie potrzebujemy, a jednak je kupiliśmy.
Innym sposobem jest korzystanie z konta oszczędnościowego, które samo oszczędza za klienta – np. zaokrągla drobne kwoty do tzw. pełnych sum (czyli jeśli wydane zostało 17 złotych, system pobiera z konta 20 złotych, a trzy złote przesyła na konto oszczędnościowe)
Jakie jeszcze znasz sposoby oszczędzania z góry, czyli zanim pieniądze, które można zaaplikować już teraz, zostaną wydane?

W rozszerzeniu podejścia do oszczędzania może pomóc podcast, w którym Kasia Jaszczuk rozmawia z Anią i Janem Smolińskim o inwestowaniu.

Twoja przeglądarka nie obsługuje audio HTML5

Dodatkowo do przeczytania:

Tony Robbins, Money: Master the Game, 2020
Assay Index, Wskaźnik gotowości inwestycyjnej Polaków, 2021

Challenge 17

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Prawa konsumenta

Konsumpcja jest jedną z najważniejszych sfer działalności człowieka. Poprzez konsumpcję określonych dóbr zaspokajamy zróżnicowane potrzeby, jak odżywianie , bezpieczeństwo czy potrzeby estetyczne. Konsumpcja jest rozumiana szeroko – zakup drogocennej biżuterii jest również do niej zaliczany, ponieważ zaspokaja określoną potrzebę. Obecnie nie ma takiej osoby, która by nie uczestniczyła w tym systemie. I jako konsument podlega ochronie.

Konsumentem stajemy się gdy:

jesteśmy osobą fizyczną,
dokonujemy czynności prawnej,
czynność prawna musi być dokonywana z przedsiębiorcą,
czynność prawna nie jest związana bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową osoby konsumenta.

W związku z tym, że konsument jest słabsza stroną w zestawieniu z przedsiębiorcą, to ten pierwszy jest chroniony, gdy dokonuje każdej czynności prawnej; niezależnie czy jest ona jednostronna czy dwustronna, odpłatna czy nieodpłatna. Reguluje to art. 22.1 Kodeksu cywilnego.

Nie każdy kupujący jest konsumentem. To ważne rozróżnienie, bowiem prawo konsumenckie nie ma zastosowania do umów zawieranych pomiędzy dwoma przedsiębiorcami ani pomiędzy dwoma konsumentami.

Dla przedsiębiorcy konsument najczęściej staje się klientem.

Instytucją odpowiedzialną za przestrzeganie prawa konsumentów jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Na stronie urzędu znajdują się szczegółowe informacje dotyczące przepisów konsumenckich, obowiązków przedsiębiorcy oraz bezpieczeństwa produktów.

Konsument jest chroniony

W relacjach z konsumentami należy pamiętać, że:

zgodnie z przepisami konsument jest traktowany jako słabsza strona umowy
wśród najważniejszych uprawnień konsumentów są:
prawo do odstąpienia od umowy
możliwość złożenia reklamacji wadliwego towaru na podstawie rękojmi lub gwarancji
umowy nie mogą zawierać klauzul niedozwolonych;
w rozwiązywaniu sporów konsumenckich mogą pomóc specjalne instytucje, między innymi inspektoraty Inspekcji Handlowej

Jakie prawa ma konsument?

Prawo do reklamacji towaru na podstawie rękojmi lub gwarancji

Każdy kupujący ma prawo do reklamacji wadliwego towaru lub usługi.

Reklamacja może się odbyć na zasadzie rękojmi lub gwarancji (jeżeli ta została udzielona). To konsument decyduje, z której formy reklamacji chce skorzystać.

Prawo do zwrotu towaru w sklepie stacjonarnym

Sprzedawca nie ma obowiązku przyjmowania zwrotu towaru, jeśli został zakupiony w sklepie stacjonarnym, tylko dlatego że klient się rozmyślił. Niektórzy sprzedawcy umożliwiają warunkowo zwrot towaru, ale wynika to z ich polityki sprzedaży, a nie z obowiązków prawnych.

Sprzedawca może przewidzieć w regulaminie sklepu stacjonarnego możliwość zwrotu towaru przez kupującego w określonym terminie, na przykład 14 lub 30 dni, i pod określonymi warunkami, na przykład tylko z paragonem zakupu i oryginalnymi metkami, w stanie nienaruszonym.

Konsument pokrywa wszystkie bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy.

Prawo do zwrotu towaru w sklepie internetowym lub poza lokalem

Jeśli towar został sprzedany poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład na pokazie, konsument może w terminie 14 dni odstąpić od umowy sprzedaży bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów, a przedsiębiorca musi zwrócić koszty jego zakupu.

Jeżeli towar został sprzedany przez internet, klient może w ciągu 14 dni zwrócić towar i żądać zwrotu zapłaconej ceny bez podawania przyczyny. Towar może zostać rozpakowany i obejrzany, ale nie może być używany.

Jeżeli przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta o jego prawie odstąpienia od umowy, to prawo wygaśnie dopiero po upływie 12 miesięcy od dnia upływu 14-dniowego terminu na zwrot towaru.

Dlaczego dbanie o interesy konsumentów jest w interesie przedsiębiorców?

Ochrona praw konsumentów wpływa ostatecznie na lepsze działanie rynku, a więc przynosi korzyści wszystkim przedsiębiorcom działającym według uczciwych zasad.

Konsumenci zwracają coraz większą uwagę na to, od kogo kupują towary lub komu zlecają realizację usług.

Naruszenie praw konsumenta uderza nie tylko w klienta, który znalazł się w niewygodnej pozycji, ale także w firmę.

Kryzysy wizerunkowe, związane z zaniedbaniami czy naruszeniami praw konsumentów, przekładają się ostatecznie na utratę zaufania konsumentów a w konsekwencji na spadek obrotów związanych z nabywaniem dóbr i usług.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 17

Czy w ciągu trzech ostatnich miesięcy zdarzyła się wam sytuacja, w której mogliście zareklamować zakupiony przedmiot? Czy jest jeszcze szansa, że przedmiot kupiony przez was można oddać do reklamacji czy naprawy?

Reklamacja to nie tylko dbanie o planetę, ale także oszczędność pieniędzy dla konsumenta.

Dodatkowo do przeczytania:

Challenge 16

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Jak dojechać?

Wyobraźmy sobie, że jest chłodny i deszczowy poniedziałkowy wieczór. Pada. A my jesteśmy w pracy, na uczelni lub w kinie i chcemy jak najszybciej dotrzeć do domu.

Co wybieramy?

komunikację miejską?
własny samochód?
taksówkę?

Jest to jednorazowe zdarzenie, ale sytuacje, takie jak wyżej, będą zdarzały się często. Przyjrzyjmy się każdej z opcji.

Własny samochód

Gdy w pewny deszczowy poniedziałek zasiadamy za kierownicą własnego samochodu, by przejechać pięć kilometrów do domu, koszt tego przejazdu nie równa się kosztowi benzyny.

Ile zapłacimy za benzynę? Parę złotych.

Do tego cena opłaty za parking w galerii czy w parkometrze. Jednak to nie wszystko.

Dodajmy do tego sam zakup pojazdu.

Ponadto, trzeba doliczyć koszty ukryte posiadanego samochodu.

Koszty eksploatacji samochodu również potrafią być bardzo wysokie, a wielu z nich nie da się uniknąć.

Każdy właściciel auta doskonale wie, że koszty utrzymania samochodu potrafią pochłaniać znaczną część budżetu. Oczywiście zależą jednak od wielu czynników; przede wszystkim konkretnego modelu auta, ale również liczby pokonywanych kilometrów, stażu za kierownicą czy zwyczajnego przypadku. O ile łatwo określić sumę przeznaczoną na zakup pojazdu, zdecydowanie trudniej oszacować późniejsze koszty. Warto jednak dobrze przygotować się do tego zadania, ponieważ to właśnie ono zadecyduje o wydatkach ponoszonych w dłuższym ujęciu czasowym.

Koszt utrzymania samochodu

Podejmując decyzję o zakupie samochodu, rzadko kiedy zwracamy uwagę na czynnik, który może generować bardzo wysokie wydatki, czyli koszty jego utrzymania. Jest to jednak o tyle trudne zadanie, że części z nich nie da się po prostu przewidzieć.

Nowe auto, znajdujące się w okresie gwarancji, może generować niższe koszty niż auto używane. Z drugiej strony mały kilkuletni miejski samochód będzie zdecydowanie tańszy w utrzymaniu niż sportowy model. Wbrew pozorom te czynniki odgrywają znaczną rolę nie tylko w spalaniu benzyny czy kosztach związanych z częściami i serwisem. Mają również duży wpływ na inne koszty.

Do kosztów należy zaliczyć:

okresowe badania techniczne,
ubezpieczenie OC i inne ubezpieczenia,
koszty eksploatacji samochodu,
naprawy i dodatkowe przeglądy,
paliwo,
wymiana opon,
utrata wartości samochodu,
inne wydatki: zakup części samochodowych, myjnia, dokupienie wyposażenia, opłaty za autostrady, parkingi.

I mandaty. Tych czasem nie da się uniknąć.

Reasumując – gdy w pewne deszczowe popołudnie zasiądziemy za kierownicą własnego auta, zapłacimy nie tylko za paliwo i parking, ale i 1/365 wszystkich kosztów poniesionych z użytkowaniem samochodu, łącznie z roczną utrata jego wartości.

Komunikacja miejska

dy w pewny deszczowy poniedziałek biegniemy na przystanek autobusowy bądź tramwajowy, mokrzy od deszczu – możemy pomarzyć o własnym samochodzie.

Jednak cena kosztu eksploatacji samochodu może sprawić, że wybierzemy autobus.

Gdy zasiądziemy na miejscu, dostajemy kilka minut relaksu na, chociażby, lekturę ciekawej książki.

I koszt naszej podróży kosztuje tyle co bilet czy karta miejska.

Są jednak wady.

Najczęściej mówi się o tłoku w środku komunikacji miejskiej. Staje się on uciążliwy, zwłaszcza w okresie lata.

Minusem transportu publicznego jest jego powolne przemieszczanie się, które w porównaniu do tempa pokonywania kilometrów przez samochód osobowy wypada gorzej. Kierowcy autobusów i tramwajów mają obowiązek zatrzymywania na każdym przystanku, co znacznie wydłuża dotarcie do celu. Gorzej w tym zestawieniu zdecydowanie wypadają autobusy, które, znajdując się na szosie, wpadają w korki. W przypadku tramwaju poruszającego się po szynach opóźnienie ze względu na zakorkowane ulice jest znacznie mniejsze.

A może taksówka?

W dużych miastach korzystanie z taksówek czy Ubera stało się coraz powszechniejsze.

Koszt taksówki to opłata za cenę początkowa plus koszt przejechanego kilometra. Cena jest wyższa od komunikacji miejskiej.

Niemniej, taksówka posiada pewne cechy, których nie ma ani nasz samochód, ani komunikacja miejska.

W przeciwieństwie do komunikacji miejskiej taksówkę można wezwać o dowolnej godzinie. Nie jest się zatem uzależnionym od rozkładu jazdy, co docenić można szczególnie w godzinach nocnych.

Przejazd taksówką jest przy tym szybszy niż autobus, który zatrzymuje się na wielu przystankach. Ponadto, taksówki nie muszą trzymać się wyznaczonych tras. Mogą bardziej elastycznie reagować na to, co dzieje się na ulicach, np. omijając korki i zatłoczone arterie. Jeśli zależy nam na czasie, taksówka, czy nawet buspas, będą najlepszym wyborem.

Wsiadając w taksówkę, możemy dotrzeć bezpośrednio pod wskazany adres. Taksówkarz przyjedzie także po klienta w wyznaczone miejsce. Nie trzeba dochodzić na przystanek i czekać na środek komunikacji miejskiej. Taksówkę docenić mogą również te osoby, które mają ze sobą spory bagaż. Przemieszczanie się w zatłoczonych autobusach czy tramwajach z dużą walizką czy torbą może być uciążliwe.

Oczywiście, za przejazd taksówką trzeba zapłacić więcej niż za bilet autobusowy, jednakże koszta można rozłożyć na kilka osób. Poza tym zyskuje się komfort, którego komunikacja miejska nie zapewni. Zaletą jest także mobilność, dostępność o każdej porze, szybkość dojazdu oraz bezpieczeństwo.

Czym kierować się przy wyborze taksówki?

W przypadku taksówek należy się liczyć z tym, że każda z firm posiada swój własny standard obsługi. Tak też różnicę można zaobserwować w cenniku, jakości samochodów, standardzie obsługi, dostępności do niektórych świadczeń. Zdarzają się także nieuczciwi kierowcy, zwłaszcza wśród osób niezrzeszonych w korporacjach, którzy nie znają dobrze miasta, zawyżają koszty kursu lub nie grzeszą kulturą osobistą. Dlatego wybór firmy taksówkarskiej może mieć duże znaczenie dla komfortu usługi.

Warto z pewnością szukać sprawdzonych przewoźników, którzy cieszą się dobrą opinią wśród klientów.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 16

Czy wiecie dokładnie, ile wydajecie na transport? Zapiszcie na kartce, ile w ostatnim miesiącu wydaliście na:

komunikację miejską,
taksówki lub ubery,
własny samochód.

A teraz przypatrz się swojemu budżetowi i wydatkom na transport. Prześledź koszt ubera na aplikacji bankowej czy też zakupom biletów czy karty miejskiej, a także benzyny, jeśli korzystasz z samochodu.

Ile wyniosły opłaty na ubera czy bolta? Czy twoje wcześniejsze, szacunkowe wydatki były większe czy mniejsze niż realny koszt?

Challenge 15

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Życie na pokaz, a czasem ponad stan

Decyzje podejmujemy każdego dnia. Nawet zwykła wycieczka do supermarketu jest pełna różnych wyborów. Kiedy wybieramy produkty – podświadomie zaangażowane są trzy ośrodki odpowiadające za przyjemność. Zwykle nie jesteśmy świadomi istnienia tego mechanizmu.

Pierwszy ośrodek odpowiada za przetrwanie. Szybko i instynktownie wskazuje, co mamy zrobić (kupić), aby przeżyć.

Drugi ośrodek odpowiada za nawyki. Kieruje naszymi rutynami i codziennym życiem. Na przykład wiele osób pije ulubioną kawę każdego ranka. W przeciwieństwie do decyzji instynktownych decyzje nawykowe kształtują się powoli i z biegiem czasu.

Trzeci ośrodek odpowiada za cel. To racjonalna i świadoma siła. Pozwala dokonać świadomego wyboru. Na przykład można zawsze kupować włoski sos sałatkowy, aż pewnego dnia zobaczymy reklamę sosu Caesar. Następnym razem, gdy będziemy w sklepie, zainteresujemy się tym sosem.

Czwarty ośrodek odpowiada za funkcje społeczne. Z tej pozycji dokonujemy wyboru produktów, które kupujemy, w oparciu o to, kim jesteśmy, i co uważamy za fajne.

Można to porównać do sytuacji, gdy w szkole średniej kupiliśmy sobie świetne ubranie, by następnie pokazać się w nim znajomym z klasy. Idąc korytarzem, zastanawialiśmy się, jakie komplementy usłyszymy. Może przeglądaliśmy się w lustrze w szatni z uśmiechem na twarzy?

W XVIII wieku ekonomista Adam Smith zdawał sobie sprawę, że konsumujemy więcej, niż potrzebujemy do przetrwania. Konsumujemy, bo jesteśmy istotą społeczną.

Fajne produkty, takie jak jakieś nowe sneakersy czy T-shirty z koncertu ulubionego zespołu, nie są nam potrzebne do życia.

Trampki Jordans czy Chuck Taylors nie stały się popularne w Stanach Zjednoczonych, bo zrewolucjonizowały lekkoatletykę czy były wyjątkowo wygodne. Stały się kultowe dzięki swojemu wpływowi na modę uliczną – pokazały nowy standard fajności.

W jaki sposób nasz mózg decyduje, co jest fajne?

Mózg aktywizuje obszar odpowiedzialny za myślenie o sobie i innych, gdy dokonuje wyboru. Przyśrodkowa kora przedczołowa jest odpowiedzialna za ocenę tego, jak inni będą nas postrzegać.

Dlatego można pomyśleć, że kupujemy trampki, ponieważ podoba nam się ich wygląd, ale nieświadomie nasz mózg podpowiada, że buty wpisują się w kanon społeczny. Sprawią, że będziemy wyglądać fajnie, podniosą naszą samoocenę i dzięki nim jesteśmy szczęśliwsi. Przez chwilę.

Dążenie do osiągnięcia wymarzonej pozycji społecznej i utrzymania statusu wpływa na gospodarkę, w sposób którego nie można się było spodziewać. Jeśli ludzie mają potrzebę pokazania swojego statusu – a kupowanie fajnych rzeczy pomaga go uzyskać – zobaczmy, skąd bierze się potrzeba życia na pokaz.

Konsumpcjonizm powstaje ze sztucznie wykreowanych potrzeb

W ostatnich latach uważano, że konsumpcjonizm bierze się z niepotrzebnych i sztucznych potrzeb. Amerykański ekonomista Thorstein Veblen wysunął argument, że bezsensowna rywalizacja o pokazanie statusu społecznego napędza konsumpcję. Jego zdaniem produkty to przede wszystkim trofea. Na przykład: jeśli nasz znajomy kupi nowego iPhone’a, wpłynie to na nas bardziej, niż przypadkowa reklama, i możliwe, że sami zechcemy zmienić telefon.

Z kolei inny ekonomista, Richard Easterlin, wysnuł hipotezę, że tak naprawdę liczy się dochód. Jego zdaniem wydajemy pieniądze i konsumujemy więcej, niż potrzebujemy, ponieważ nieustannie staramy się zdobyć pozycję w społeczeństwie w stosunku do statusu lub rangi innych.

Perspektywa z biologii ewolucyjnej mówi, że instynktownie szukamy statusu jako wspólnej przestrzeni z innymi ludźmi. Ludzie od zawsze rywalizują i współpracują. Tak więc produkty i konsumpcja to tylko nowe sposoby wysyłania sygnałów o nas innym w społeczeństwie. Jesteśmy z natury zwierzętami społecznymi i polegamy na tych pozytywnych opiniach dla naszego dobrego samopoczucia.

Tak więc jeśli nasz przyjaciel kupił parę Jordanów, to w rzeczywistości jego zakup był spowodowany biologiczną potrzebą przynależności społecznej.

Pojawiają się nowe kultury fajności i tworzą przestrzeń dla wszystkich.

Trudno jest zdobyć status w grupie, jeśli nie jesteś interesujący dla jej członków. Ta przesłanka prowadzi naturalnie do następnego wniosku, który mówi, że jeśli nie jesteś interesujący dla członków grupy, skorzystasz z okazji, aby osiągnąć społecznie satysfakcjonującą pozycję w innej grupie. Tak powstają nowe kultury.

W toku formowania się nowych kultur konsumpcja staje się formą sprzeciwu wobec dominującego porządku społecznego. Spożywanie pewnych rzeczy, a nie innych, może pomóc jednej grupie ukształtować nową kulturę.

Na przykład w latach 50. pojawiła się subkultura wokół niebieskich dżinsów i skórzanych kurtek. Podobnie jak James Dean kontra zwykły biznesmen, członkowie tej grupy szukali ucieczki przed konformizmem dominującej wówczas kultury.

Marki przyjęły się i zaczęły produkować dżinsy i skórzane kurtki, reklamując je jako fajne. Rezultatem było rozdrobnienie i szybki wzrost stylów, z których każdy podlegał odmiennemu pojmowaniu chłodu i statusu. Stąd mody, rockowcy, punkowie i goci.

W rzeczywistości ten impuls nie różni się od koncepcji doboru naturalnego Darwina, w której gatunki różnicują się, aby pokonać konkurencję. Zamiast rywalizować o te same zasoby – lub w tym przypadku status – włamujemy się na subkultury, które dają inną szansę na uznanie.

Jak to: fajne skoro nie jest fajne?

To, co jest uważane za fajne, zmienia się również w zależności od naszych standardów i norm. Dziś na przykład punki nie są tak szanowani w mediach jak wykształceni technicy-maniacy w klapkach i typowych jasnoszarych bluzach z kapturem. Zdecydowanie nie są punk rockiem, ale dzisiaj są fajni, ponieważ mamy obsesję na punkcie edukacji i zrównoważonych modeli biznesowych.

Tak więc, zamiast stać w opozycji do subkultur, trzeba przyjąć, że współczesna fajność polega na zmianie społeczeństwa na lepsze. Konsumpcja jest dziś napędzana przez innowacyjność, kreatywność i nieszablonowość, a nie przez odrzucenie czy transgresję.

Wystarczy wziąć pod uwagę sukces Toyoty Prius. Nie może być dalej od klasycznego chłodu Mustanga lub Ferrari, ale to nie ma znaczenia. Dziś coś może być fajne, bo dzięki temu świat staje się lepszym, czystszym miejscem.

Podsumowanie

Wbrew temu, w co niektórzy sądzą, konsumpcjonizm nie jest chorobą społeczeństwa kapitalistycznego, ale impulsem wyrytym w naszych mózgach. W rzeczywistości kupujemy przedmioty, które uważamy za fajne, aby szukać uznania u innych ludzi i zyskać akceptację w społeczeństwie.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 15

Możesz kupić jedną puszkę Pepsi i jedną Coca-Coli. Wlej każdą z nich do przezroczystego kieliszka i podaj do spróbowania komuś znajomemu, któremu ufasz. Następnie zapytaj, czy wolą Pepsi lub Colę i która smakowała lepiej. Możesz poprosić znajomego, aby zrobił testowanie Coli razem z tobą.

Czy różnica w smaku jest znacząca? Która marka coli jest bardziej rozpoznawalna i jakie to ma przełożenie na smak napoju?

Dodatkowo do poczytania:

Steven Quartz, Cool, 2015

Challenge 14

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

A może by rzucić wszystko i wyjechać?

Nawet jeśli studia skończyliśmy na wymarzonej uczelni i studiowaliśmy w większym mieście, to wcale nie oznacza tego, że spędzimy kolejne kilkanaście albo kilkadziesiąt lat w danym miejscu.

Możliwe, że rynek pracy jest przyjazny w miejscu już przez nas zagospodarowanym, niemniej – może warto spróbować czegoś nowego?

Boom emigracyjny po 2004 r., po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej trwa do dziś. Możliwość wyjazdu zarobkowego zazwyczaj wiąże się z wizją wysokich, a przynajmniej lepszych zarobków, a także z wyższym standardem życia. Jest to kusząca wizja, zwłaszcza dla młodych osób, kończących studia, szukających pracy i zastanawiających się nad własną przyszłością. Realizacja ambicji, chęć sprawdzenia się, wolny stan, otwartość i świadomość, że świat to globalna wioska sprawia, że młode pokolenie rozważa taką strategię życiową i chętniej podejmuje decyzje o zagranicznej migracji.

Główny Urząd Statystyczny szacuje, że
w 2020 roku poza granicami Polski przebywało czasowo około 2,3 mln. mieszkańców naszego kraju. Spośród krajów UE, nadal najwięcej osób przebywało w Wielkiej Brytanii (0,6 mln), Niemczech (0,6.), Irlandii (0,1.) oraz w Holandii (0,1.) i we Włoszech (96 tys.).

Zakłada się, że brak zobowiązań rodzinnych sprzyja wyjazdom za granicę, to wśród emigrantów polskich prawie 34% stanowiły osoby nie pozostające w związku małżeńskim.

Pod względem poziomu wykształcenia, 22,8% – wyższe (kobiety są lepiej wykształcone niż mężczyźni). Dane GUS wskazują, iż 38,7% osób z wykształceniem wyższym to osoby, które ukończyły nauki społeczne, prawo, a najczęściej ekonomię.

Kto emigruje w latach 20-tych XXI wieku?

To tyle jeśli chodzi o statystykę. Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że największa skłonność do mobilności dotyczy osób w wieku od 18 do 35 lat i jednocześnie, jak bardzo od 1989 roku poprawił się poziom wykształcenia młodszej części populacji Polski, nie jest zaskakujące, że udział migrantów z wyższym wykształceniem jest coraz wyższy. Są to osoby, które pomimo posiadania formalnych kwalifikacji, nie są w stanie znaleźć satysfakcjonującej ich pracy na polskim rynku pracy.

Mobilność zagraniczna to fenomen stricte ekonomiczny:

najważniejszym powodem mobilności Polaków są kwestie finansowe
migracja zarobkowa jest ściśle powiązana z rynkiem pracy, a szczegółowo – z poziomem bezrobocia
młodzi ludzie mają trudności z podjęciem pracy, zwłaszcza takiej, która satysfakcjonowałaby ich finansowo

W przypadku wyjazdu młodych osób, istotna wydaje się ponadto kwestia budowania potencjału życiowego. Ważne są motywy związane z chęcią nauki języka obcego, zdobywaniem nowych doświadczeń zawodowych, ciekawością świata i chęcią poznania nowych ludzi oraz wizją lepszych perspektyw życiowych dla dzieci. Młodsi migranci wskazują na motyw zbierania doświadczeń, nabywania nowych umiejętności i wiedzy, sprawdzenia się. Wyjazdy są formą zarabiania i poznawania świata, są też postrzegane jako przygoda i nowe doświadczenie życiowe. Przynoszą korzyści materialne i stanowią realizację wysoko cenionej współcześnie wartości, jaką jest podróżowanie i zwiedzanie.

Zobaczyć świat

Migracja zatem jako jedna z opcji drogi życiowo-zawodowej jest atrakcyjna, zwłaszcza dla młodego pokolenia. Możliwość poznania świata i zdobycia za granicą doświadczenia jest czynnikiem zachęcającym młodych ludzi do podjęcia ryzyka zagranicznego wyjazdu.

Studenci, którzy określają swoją sytuację materialną jako dobrą lub bardzo dobrą również rozważają zagraniczny wyjazd zarobkowy. Nie jest to już migracja przetrwania, w której najważniejszym czynnikiem wypychającym jest brak pracy i niemożność utrzymania rodziny. Być może jest to migracja odpowiedniego standardu, w której głównym motorem napędzającym migrację zarobkową jest chęć podniesienia standardu życia swojego i rodziny.

Jak się okazuje, motyw ekonomiczny nie jest wcale taki jednoznaczny. Nie tylko bowiem brak pracy, ale ogólnie niesatysfakcjonująca praca czy zarobki nie spełniające oczekiwań mogą być istotnymi czynnikami wypychającymi. Wiedza o lepszych zarobkach za granicą, chęć dostatniego życia czy nawet wizja lepszego życia skłaniają młodych ludzi do podejmowania takiej strategii życiowej.

Zagraniczna migracja zarobkowa okazuje się być jedną z rozpatrywanych strategii życiowych młodych osób. Choć wydaje się, że niejako zmusza ich do tego sytuacja ekonomiczna, ich własna i w kraju, bowiem najczęstszymi motywami migracji studentów są niskie zarobki w Polsce oraz szukanie szans na lepsze życie, to nie jest to jedyny czynnik.

Nie bez znaczenia są sieci migracyjne, traktowanie migracji jako jednego z etapów w cyklu życia, np. wyjazd zarobkowy w wakacje, czy pewnego rodzaju odwaga i otwartość na podejmowanie nowych wyzwań. Mają one pośredni wpływ, jako elementy ułatwiające podejmowanie decyzji.

Przekłada się to na charakterystykę migracji – to głównie migracja osób młodych, o zróżnicowanym poziomie wykształcenia, będących w związkach lub nie, krótkookresowa. Generalnie – im młodszy wiek, tym większa mobilność przestrzenna jednostki.

Czy jednak migracja zarobkowa będzie coraz częstszą strategią życiową młodego pokolenia? Łatwość wyjazdów zagranicznych jest atrakcyjna, dlatego młodzi ludzie rozważają taką możliwość.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 14

Czy kiedykolwiek pracowałeś za granicą? Możliwe, że jedną z opcji jest wakacyjny wyjazd zarobkowy do jednego z krajów Unii Europejskiej. Jeśli miałbyś kiedykolwiek wyjechać za granicę do pracy:

jaki kraj to byłby?
jakie miasto?
jakie zasoby potrzebowałbyś, by wyjechać za granicę?

Dodatkowo do poczytania:

Szyszka, Małgorzata, Zagraniczna migracja zarobkowa jedną ze strategii młodego pokolenia, 2016
Kozielska, Justyna, Poakcesyjne migracje zarobkowe. Kontekst teoretyczno-empiryczny, 2014

Challenge 13

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Czy się ubezpieczać?

Zwykle czarne scenariusze są nam obce. Bo kto myśli o wypadkach, mając dwadzieścia lat? Możliwe, że mamy wykupione jakieś ubezpieczenie studenckie, ogólne, ale kto zagląda do OWU (i nie, wcale tu nie chodzi o UwU)?

Kto by się martwił zdarzeniami niepożądanymi; takimi, o których wiemy, że mogą nastąpić, ale nie wiemy gdzie, kiedy i czy w ogóle?

Z tego względu powstały ubezpieczenia, których zadaniem jest rekompensata strat zaistniałych wskutek zdarzeń losowych. Niemniej, ubezpieczyciel nie jest instytucją dobroczynną, nie wypłaca odszkodowania za zaistniałe szkody na zasadzie dobrej woli.

Historia ubezpieczeń sięga odległych wieków. W czasach początków ubezpieczeńh zobowiązanie do wspólnego pokrycia szkody w momencie jej zaistnienia zastępowało obecnie funkcjonujący fundusz ubezpieczeniowy. Korzenie współczesnych ubezpieczeń zarówno majątkowych, jak i życiowych, sięgają XIV wieku i związane są z ubezpieczeniami morskimi. Rozwijająca się idea wzajemnej pomocy doprowadziła w konsekwencji do obecnie działającej machiny finansowej, jaką jest system ubezpieczeń.

Wykupienie ubezpieczenia na życie może zapewnić wysokie odszkodowania wskutek niefortunnych zdarzeń losowych, ale najpierw należy podpisać umowę.

Umowa ubezpieczenia jest dokumentem, na podstawie którego ubezpieczyciel zobowiązuje się do spełnienia określonych świadczeń, w sytuacji gdy dochodzi do wypadku, którego dotyczy umowa. Ubezpieczający zaś zobowiązany jest do płacenia składek. Umowę reguluje Kodeks cywilny. Wyróżnia się dwa rodzaje umowy:

Umowa ubezpieczenia majątkowego polega na wypłacaniu określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek wypadku przewidzianego w umowie. Obejmuje utratę lub zniszczenie mienia m.in. domu, samochodu czy sprzętu elektronicznego.
Umowa ubezpieczenia osobowego wypłacana jest renta lub świadczenie równe określonej sumie pieniężnej, gdy dojdzie do wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. Dotyczy to trwałego uszczerbku na zdrowiu lub poważnej choroby. Umowa obejmuje również polisy, które są wypłacane na wypadek śmierci ubezpieczonego.

Po co spisuje się umowę ubezpieczenia?

Nikt nie jest w stanie przewidzieć, co nastąpi w przyszłości. Ludzi często spotykają sytuacje, na które nie mają wpływu. Zalicza się do nich nagły nieszczęśliwy wypadek, poważna choroba lub śmierć. W takich momentach umowa ubezpieczenia pomaga poprawić sytuację życiową. Dzięki polisie nie trzeba martwić się o skutki nieszczęśliwych zdarzeń. Stanowi ona nie tylko zabezpieczenie finansowe, ale również zapewnia większy komfort życia.

Co daje umowa ubezpieczenia?

Nieszczęśliwe wypadki zdarzają się niespodziewanie i zazwyczaj wiążą z wysokimi kosztami. Nie każdy posiada oszczędności na tyle wysokie, aby móc zapłacić za kosztowne leczenie lub pokryć koszta odnowy mieszkania, które spłonęło w pożarze. Zawarcie umowy ubezpieczenia przede wszystkim gwarantuje szeroki zakres ochrony i gwarancję, że odszkodowanie zostanie wypłacone w razie napotkania nieszczęśliwego zdarzenia losowego.

Zakłady ubezpieczeniowe oferują polisy terminowe i bezterminowe. Umowa ubezpieczenia terminowego zawierana jest zazwyczaj na okres kilku lub kilkunastu lat. Po upływie tego czasu środki, które zostały zgromadzone na koncie polisy, są wypłacane ubezpieczonemu. W przypadku ubezpieczenia bezterminowego umowę podpisuje się na czas nieokreślony.

Obowiązuje od dnia zawarcia, aż do śmierci ubezpieczonego. Wpłacane środki w trakcie trwania polisy będą podstawą wypłaty dla określonych w umowie osób.

Obecnie oferta ubezpieczeń jest bardzo rozbudowana. W Polsce znalazło miejsce kilkadziesiąt zakładów ubezpieczeń.

W ofercie znajdują się w niej zarówno ubezpieczenia obowiązkowe, jak i dobrowolne.

Ubezpieczenia obowiązkowe w niektórych sytuacjach trzeba wykupić. Zalicza się do nich ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, ubezpieczenie OC rolników oraz ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego; od ognia i innych zdarzeń losowych.

Ubezpieczenia dobrowolne to ubezpieczenia, które zawiera się z własnej woli. Część z nich dotyczy ochrony życia i zdrowia, a część ochrony majątku.

Najpopularniejsze to:

ubezpieczenie na życie – zabezpiecza finansowo osoby wskazane przez ubezpieczonego na wypadek jego śmierci. Pozwala również uzyskać wsparcie finansowe w razie choroby lub nieszczęśliwego wypadku,
ubezpieczenie zdrowotne – umożliwia korzystanie z prywatnej służby zdrowia oraz gwarantuje wypłatę odszkodowania, gdy konieczna jest np. operacja,
ubezpieczenie rakowe – pokrywa koszty leczenia w przypadku wykrycia nowotworu,
ubezpieczenie wypadkowe – jest ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków. Zostaje wypłacone, gdy ubezpieczony poniesie uszczerbek na zdrowiu,
ubezpieczenie turystyczne – stanowi ochronę podczas wyjazdów zagranicznych. Najczęściej pokrywa koszty leczenia, które w niektórych krajach mogą być bardzo wysokie. Zależnie od wybranego pakietu ubezpieczenie może pokrywać również utratę bagażu czy odszkodowanie w przypadku opóźnienia lotu,
ubezpieczenie mieszkania – gwarantuje wypłatę odszkodowania w sytuacji, gdy nieruchomość ulegnie zniszczeniu np. przez powódź lub pożar. Ubezpieczenie można rozszerzyć o ochronę rzeczy, które znajdują się w środku nieruchomości.

A gdy chcemy wypowiedzieć umowę?

Ubezpieczenie na życie najczęściej jest inwestycją długoterminową. Umowę można podpisać na pięć lat albo nawet i dwadzieścia. Okres trwania umowy uzależniony jest od chociażby wieku ubezpieczonego czy wariantu ubezpieczenia. Czasem problemy finansowe nie pozwalają na regularną spłatę składek. W momencie gdy taki wydatek staje się dużym obciążeniem lub gdy pojawiła się atrakcyjniejsza oferta u innego ubezpieczyciela — umowę ubezpieczenia można rozwiązać. Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia regulują przepisy prawa cywilnego. Umowę ubezpieczenia można wypowiedzieć zarówno na początku umowy, jak i w trakcie jej trwania, poprzez złożenie formularza rezygnacji z polisy. Wzór dokumentu powinien znajdować się na stronie danego towarzystwa ubezpieczeniowego.

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 13

Umów się na spotkanie z agentem ubezpieczeniowym i zadaj mu wszystkie pytania o ubezpieczeniach, jakie masz w głowie.

Przygotować się do rozmowy pomoże ci podcast, w którym Kasia Jaszczuk rozmawia z Katarzyną Cichawa, ekspertką ubezpieczeń.

Twoja przeglądarka nie obsługuje audio HTML5

Challenge 12

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

BIK – co to jest i dlaczego warto o tym wiedzieć jak najwcześniej

BIK – Biuro Informacji Kredytowej to największy w Polsce zbiór danych o klientach instytucji finansowych; indywidualnych i przedsiębiorcach.

W BIK-u gromadzone są informacje dotyczące kredytów gotówkowych, ratalnych, hipotecznych, odnawialnych, pożyczek oraz zobowiązań na karcie kredytowej. Gromadzone są również informacje o kredytach poręczonych. Dane klienta trafiają do BIK z chwilą złożenia przez niego wniosku o produkt o charakterze kredytowym. Bank nie musi uzyskiwać zgody na przeszukanie baz BIK, wystarczy, że klient zostanie o tym poinformowany.

BIK posiada w swojej bazie informacje o 159 mln rachunków należących do 25 mln klientów indywidualnych oraz informacje o historii kredytowej łącznie 1,4 mln firm, rolników i innych podmiotów, w tym o 845 tys. mikroprzedsiębiorców.

BIK to tzw. baza pozytywna. Blisko 90% danych to informacje pozytywne, które świadczą o rzetelnie spłacanych zobowiązaniach.

Dlatego już na początku swojej drogi zawodowej warto wiedzieć, jak informacja o naszych kredytach i pożyczkach wpłynie na późniejsze ewentualne decyzje w zakresie kredytów.

Dzięki BIK kredytobiorcy:

mogą legitymować się dobrą historią kredytową potwierdzającą ich wiarygodność,
dzięki potwierdzonej wiarygodności finansowej otrzymują lepszą ofertę kredytową,
oszczędzają czas dzięki zautomatyzowaniu i uproszczeniu procedury kredytowej,
są chronieni przed nadmiernym zadłużeniem,
mogą chronić swoją tożsamość i uniknąć wyłudzenia kredytu na swoje dane.

Dzięki BIK kredytodawcy:

mogą precyzyjnie oszacować ryzyko i udzielać kredytów w sposób odpowiedzialny,
chronią swoich klientów przed nadmiernym zadłużeniem,
dopasowują ofertę do możliwości swoich klientów,
uzyskują lepszą jakość portfela kredytowego,
chronią oszczędności klientów depozytowych.

BIK to platforma wzajemnych korzyści dla kredytobiorców i kredytodawców.

Instytucje współpracujące z BIK mają obowiązek przekazywania aktualnych danych dotyczących:

kwoty do spłaty,
wysokości limitu w przypadku kart kredytowych,
typu kredytu,
raty kredytu,
statusu opóźnienia,
liczby dni opóźnienia,
statusu windykacji.

Działalność BIK prowadzona jest w oparciu o zasady:

Wzajemności. Informacja dostępna wyłącznie dla dostawców danych,
Bezpieczeństwa. Fizyczne, organizacyjne i systemowe zabezpieczenia,
Neutralności. BIK, jako niezależna organizacja, dostarcza dane w sposób zapewniający anonimowość dostawców danych.
Wiarygodności. BIK nie ingeruje w dane i dostarcza je w postaci, w jakiej zostały wprowadzone przez uczestników wymiany, odpowiedzialnych za ich poprawność.

Dzięki sprawnej wymianie informacji uległa skróceniu i uproszczeniu procedura kredytowa, zminimalizowano obowiązki po stronie klienta, związane z koniecznością dostarczania dużej liczby dokumentów. Istotną korzyścią z funkcjonowania systemu jest ochrona klientów przed nadmiernym zadłużeniem.

Biuro Informacji Kredytowej zostało utworzone w 1997 r. przez banki i Związek Banków Polskich na podstawie art. 105 ust. 4 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe.

Dlaczego BIK gromadzi dane?

W celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego dokonywanej przez banki i inne instytucje finansowe – na podstawie art. 105 ust. 4 oraz 105a Prawa bankowego, a w przypadku niektórych instytucji finansowych na podstawie zgody klienta. Oznacza to, że kiedy chcemy zaciągnąć zobowiązanie finansowe, bank albo inna instytucja finansowa sprawdza w bazach danych BIK m.in. informacje o historii zobowiązań finansowych danej osoby, a następnie informacje te uwzględnia w procesie podejmowania decyzji kredytowej (informacja z BIK jest jednym z kryteriów branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji kredytowej) – analiza kredytowa

W celach statystycznych i analiz. Wynikiem analiz statystycznych nie są dane osobowe, a analizy te nie są podstawą podejmowania przez banki i inne instytucje finansowe decyzji w stosunku do klienta. – przygotowanie dla potrzeb banków i innych instytucji finansowych produktów oraz usług wspomagających i umożliwiających właściwie zarządzanie rachunkiem i portfelem kredytowym (pożyczkowym) klientów.

Co piąta osoba w wieku 18 – 24 lata obecnie spłaca pożyczkę. Łączna kwota tych kredytów to ponad 9 miliardów złotych.

Jakie usługi proponuje BIK?

Raport BIK to podstawowy produkt dla osób fizycznych. Raport zawiera: dane osobowe, informację o ocenie punktowej (scoring), informacje o zobowiązaniach kredytowych.

chęć sprawdzenia swojej historii kredytowej
chęć poznania swojej oceny punktowej
chęć przygotowania się do wzięcia kredytu
po prostu z ciekawości
chęć monitorowania swojej historię kredytową
brak kredytu w banku

Inne produkty to Alerty BIK, Zastrzeżenie Kredytowe, Analizator Kredytowy, Aplikacja mobilna – Mój BIK

Czym są alerty BIK?

Alert chroniący przed wyłudzeniem kredytu – to powiadomienie sms/email w momencie, gdy bank lub instytucja pożyczkowa złoży w BIK zapytanie o danego klienta. Jeśli to nie klient złożył wniosek kredytowy lub nie jest klientem pytającej instytucji, oznaczać to może, że ktoś próbuje wyłudzić kredyt na jego nazwisko. Alert zapewnia więc ochronę przed wyłudzeniem.
Alert informujący o pogorszeniu historii kredytowej – klient otrzymuje sms/email, wtedy gdy pojawia się zaległość w spłacie jego kredytu.

Czy w BIK można zastrzec zgubiony dowód osobisty i jak się to robi?

Każdy klient posiadający konto w portalu BIK może zastrzec dowód osobisty bezpłatnie i w ten sposób wyłączyć go z obiegu. Zastrzeżenie dowodu osobistego jest podstawową czynnością, którą należy zrobić, w razie utraty dokumentu. W ten sposób zapobiegniemy np. wyłudzeniu kredytu na nasze dane, gdyby dowód bądź dane z dowodu, miały trafić w ręce nieuczciwej osoby. Zastrzeżenie nie tylko w sytuacji kradzieży dowodu, czasami podejrzewamy kradzież danych z dowodu, mimo że ciągle jesteśmy w posiadaniu dokumentu – również warto dowód zastrzec.

Jak działa analizator kredytowy?

To przydatne narzędzie, kiedy chcemy sprawdzić swoje szanse na kredyt.

Analizator Kredytowy BIK sprawdza zdolność i wiarygodność kredytową.
Wykorzystuje te same dane, z których prawdopodobnie skorzystałaby banki
Dzięki niemu można zobaczyć, jak historia kredytowa przekłada się na szanse na kredyt
Dzięki analizatorowi otrzymamy kalkulację uwzgledniającą rzeczywistą historię kredytową
Dane są pobierane automatycznie z Raportu BIK – dlatego musi on być aktualny, czyli nie starszy, niż 7 dni.
W Analizatorze można wykonać dowolną liczbę kalkulacji dla różnych kredytów.
Obliczenia Analizatora są symulacją, mają charakter poglądowy i edukacyjny.
Decyzja o przyznaniu kredytu zależy wyłącznie od banku.

Score Hunter – platforma edukacyjna przygotowana przez BIK.

Ma za zadanie zwrócić uwagę na kwestie istotne z punktu widzenia każdego, kto miał jakiegokolwiek zobowiązanie kredytowe lub zamierza skorzystać z kredytu, a także na ochronę tożsamości

Każdy, kto zdecyduje się skorzystać z platformy ma szansę podnieść swoje kwalifikacje z zakresu budowania własnej wiarygodności finansowej, ale nie tylko. Score Hunter podpowie również, jak chronić własne dane osobowe, zastrzec zgubiony dowód i uniknąć konsekwencji wyłudzenia kredytu na naszą tożsamość. Metoda jest prosta – video z udziałem blogerów/youtuberów, porady ekspertów, pytania i quizy, za których wykonanie przyznawane są punkty.

Całość podzielona jest na kilka sekcji tematycznych. Można sprawdzić swoją pozycję na tle innych graczy, zaś zebrane punkty wymienić na nagrody.

Baza wiedzy pozwala powrócić do materiałów video, które wykorzystywane były do zbierania punktów.

Dotychczas z platformy skorzystało ponad 45 tys. – z ponad 100 uczelni.

A gdy nigdy nie wzięliśmy kredytu i nasza historia w BIK jest pusta?

Brak jakiegokolwiek rekordu w BIK-u stawia kredytobiorcę jako osobę, o której instytucje finansowe praktycznie nic nie wiedzą. Nie wiedzą, czy spłaci swój pierwszy duży kredyt czy nie.

BIK dla studentów

Słyszałeś te historie, gdzie człowiek nie dostał kredytu bo zalegał 10 złotych? To nie legendy miejska. BIKiem mogą być zainteresowani wszyscy którzy korzystają z produktów natury kredytowej. Jak pokazują wspomniane wcześniej liczby – osoby młode, a w tym studenci korzystają z zewnętrznego finansowania dość aktywnie.

BIK:

umożliwia budowanie historii kredytowej – wiarygodność finansowa
ułatwia przygotowanie do wnioskowania o kolejny kredyt – pomaga oszacować szanse i odpowiedzialnie korzystać z kredytów – ochrona przed nadmiernym zadłużeniem
umożliwia sprawdzanie jak spłacany jest poręczony kredyt
umożliwia jakie dane banki przekazują do BIK
Wszyscy – nie tylko osoby korzystające z kredytów
ochrona przed wyłudzeniem kredytu / zastrzeżenie dokumentu

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 12

Zaloguj się na platformie ScoreHunter i zawalcz o nagrody w wyzwaniu BIK!

Wysłuchaj podcastu, w którym Kasa Jaszczuk rozmawia z Małgorzatą Bielińską, dyrektor ds. Edukacji BIK.

Twoja przeglądarka nie obsługuje audio HTML5

Challenge 11

Paulina Bojanowska — Fri, 15 Oct 2021 18:55:08 +0000

Kredyt studencki – obosieczny miecz

Kredyt studencki jest jednym ze sposobów na sfinansowanie wydatków związanych ze studiami.

Czy warto brać kredyt studencki?

O kredycie szczegółowo

Spłata odsetek kredytów studenckich jest dotowana przez państwo, w związku z czym koszty związane ze zobowiązaniem są znacznie niższe niż w przypadku tradycyjnego kredytu gotówkowego.

Kredyt studencki znajduje swoje umocowanie w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, nazywanej również Konstytucją dla Nauki lub Ustawą 2.0. Dokument ten w sposób rozbudowany opisuje aspekty funkcjonowania polskiego szkolnictwa wyższego, w tym pomocy socjalnej dla studentów i doktorantów, a właśnie do tego segmentu zaliczyć należy kredyty studenckie. Według danych ministerstwa z tego rodzaju wsparcia w latach 1998-2017 skorzystało niemal 400 tys. młodych ludzi. Wprowadzone niedawno przepisy znacząco ułatwiają jednak cały proces i sprawiają, że wnioskowanie o pożyczkę studencką staje się jeszcze bardziej korzystne.

Od 1 stycznia 2019 roku można ubiegać się o kredyt przez cały rok; wcześniej było to możliwe jedynie w okresie wakacyjnym. Osoby zainteresowane kredytem studenckim obecnie otrzymają również decyzję instytucji finansowej najpóźniej w ciągu 30 dni, więc zyskują stosunkowo szybki dostęp do gotówki.

Dla kogo kredyt studencki?

Kredyt studencki jest przeznaczony dla studentów i doktorantów uczelni publicznych i niepublicznych. Mogą to być studenci zarówno studiów dziennych, jak i wieczorowych i zaocznych. Warunkiem w tym przypadku jest również ich wiek studenta, który w chwili składania wniosku nie może przekroczyć 30 roku życia, natomiast doktorant 35 roku życia.

Kolejnym udogodnieniem jest ułatwienie równoczesnego aplikowania o kredyt studencki i stypendium socjalne. W obu przypadkach kluczowe znaczenie odgrywa dochód na osobę w rodzinie. O ile wcześniej przyjęte limity mogły od siebie odbiegać, dzisiaj są ujednolicone, co ułatwia składanie wniosków i uzyskanie wsparcia z obu tych źródeł.

Kredyt studencki zaczynamy spłacać dwa lata po zakończeniu studiów. Kredytobiorca ma czas na znalezienie pracy i ułożenie swojej sytuacji.

Spłata kredytu odbywa się na bardzo korzystnych warunkach finansowych – odsetki wynoszą jedynie połowę stopy redyskontowej weksli NBP, a okres spłaty rozkłada się na okres dwukrotności pobierania kredytu, a więc miesięcznie absolwent spłaca połowę tego, co otrzymywał miesięcznie na studiach! Przykładowo student pobierający miesięcznie 1000 zł, dwa lata po zakończeniu studiów będzie spłacał około 500 zł miesięcznie.

Jeżeli student ukończy studia w gronie 10% najlepszych studentów, otrzyma obligatoryjne umorzenie nawet do 50% wartości kredytu!

Warto się uczyć, nasz kredyt może być umorzony.

100 proc. umorzenia – możliwe jest w przypadku osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej lub tych, które doznały trwałej utraty zdolności do spłaty;
50 proc. umorzenia – w przypadku absolwentów, którzy ukończyli swoje studia i byli zaliczani do grona 1 proc. najlepszych studentów lub doktorantów;
35 proc. umorzenia – w przypadku absolwentów, którzy ukończyli kształcenie w gronie od 1,01 do 5 proc. najlepszych studentów czy doktorantów;
20 proc. umorzenia – w przypadku absolwentów, którzy ukończyli kształcenie w gronie od 5,01 do 10 proc. najlepszych studentów lub doktorantów.

A może pożyczka?

Instytucje finansowe zachęcają do zaciągnięcia kredytu studenckiego prostą formą wnioskowania. Status studenta będzie natomiast dwa razy do roku automatycznie sprawdzany przez instytucję, wobec czego znika konieczność przedstawiania jej zaktualizowanej legitymacji studenckiej.

Pożyczka studencka pod wieloma względami różni się od dostępnych na rynku produktów kredytowych.

Niskie jest oprocentowanie – uzyskasz dostęp do bardzo taniej gotówki. Oprocentowanie wynosi 0,5 stopy redyskontowej Narodowego Banku Polskiego.

W praktyce nie znajdziemy tak taniej pożyczki, jaką oferuje kredyt studencki.

Ponadto, raty wypłacane są maksymalnie przez 6 lat w przypadku studentów oraz 4 lata w przypadku słuchaczy szkół doktorskich.

Spłata kredytu studenckiego rozpoczyna się po dwóch latach od ukończenia studiów. Liczba rat wynosi natomiast dwukrotność liczby wypłaconych transz pożyczki studenckiej.

Niskie oprocentowanie, uzależnione od wysokości stopy redyskontowej, to nie wszystko. W trakcie pobierania pożyczki studenckiej oraz okresie karencji spłaty to państwo spłaca odsetki.

Z założenia kredyt studencki jest wsparciem finansowym, które ma pomóc studentom z rodzin o nie najlepszej sytuacji materialnej. W związku z tym jednym z najważniejszych warunków ubiegania się o takie finansowanie jest wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta. Każdego roku ustala się, ile może on wynosić maksymalnie, aby dany student mógł się starać o przyznanie mu kredytu studenckiego. Jeżeli wobec tego osoba spełnia kryteria co do wieku, jest studentem lub doktorantem, a średni dochód w rodzinie nie przekracza ustalonych norm, może wnioskować o preferencyjny kredyt studencki.

A teraz druga strona medalu

Zastanówmy się. Co widać za płaszczem przyjaznych warunków?

Dostęp do szybkiej gotówki – przyzwyczajanie się do łatwych pieniędzy.
Niewysokie raty – zadłużenie.
Długi okres kredytowania – wieloletnie korzystanie z kredytów i przyzwyczajanie się do firm pożyczkowych lub parabanków

Co teraz możesz zrobić dla poprawy swojej sytuacji finansowej?

Challenge 11

Znajdź w swoim środowisku dwie osoby, które korzystały w czasie studiów z kredytu studenckiego i poznaj ich opinie na temat tego instrumentu finansowego.